1. Biến và lệnh gán
Biến là tên của một vùng nhớ dùng để lưu trữ giá trị. Giá trị có thể thay đổi khi chương trình chạy.
<biến> = <biểu thức>Python tính biểu thức bên phải trước, rồi gán kết quả cho biến bên trái.
🚀 Khởi động
Tình huống gần gũi
Một cửa hàng lưu giá sản phẩm là 15 000 đồng. Sau đó giá đổi thành 18 000 đồng. Trong chương trình, ta cần một “chiếc hộp” có tên để giữ và thay đổi giá trị ấy.
Dự đoán: Sau ba lệnh
gia = 15000, gia = 18000, gia = gia - 2000, giá trị cuối cùng của gia là bao nhiêu?Hãy chọn một dự đoán trước khi học.
Chiếc hộp nhớ
gia?
Biến có tên, lưu một giá trị và có thể nhận giá trị mới trong khi chương trình chạy.
🎯 Mục tiêu bài học
1. Nhận biết
Nêu được khái niệm biến, lệnh gán và từ khóa.
2. Thực hiện
Đặt tên biến đúng quy tắc, dự đoán giá trị sau lệnh gán.
3. Vận dụng
Viết chương trình Python dùng biến, phép toán số và xâu.
📘 Kiến thức mới
2. Quy tắc đặt tên
- Chỉ gồm chữ cái tiếng Anh, chữ số và dấu gạch dưới
_. - Không bắt đầu bằng chữ số.
- Phân biệt chữ hoa và chữ thường.
- Không trùng từ khóa.
ban_kinh ✓ · 2ban ✗ · with ✗
3. Phép toán
Số: + - * / // % **
Xâu: + nối xâu, * lặp xâu.
a // b # 3
"Ha" * 3 # HaHaHa
4. Từ khóa
Từ khóa có ý nghĩa đặc biệt trong cú pháp Python nên không được dùng làm tên biến.
if, else, for, while, class, return, True…
Sơ đồ thực hiện lệnh gán
Đọc vế phải
→Tính biểu thức
→Ghi vào biến
Phương án văn bản: Python luôn tính vế phải trước, sau đó lưu kết quả vào tên biến ở vế trái.
🧪 Mô phỏng trọng tâm: Theo dấu biến
Nhiệm vụ: Dự đoán giá trị cuối của
x và y, rồi chạy từng bước để kiểm chứng.- x = 5
- y = x + 2
- x = x + y
Hãy dự đoán trước khi chạy.
Bộ nhớ trực quan
x?
y?
Chưa thực hiện lệnh nào.
Câu hỏi kết luận: Vì sao lệnh
x = x + y hợp lệ dù trong Toán học đẳng thức này thường không đúng?Xem giải thích
Dấu = trong Python là lệnh gán: lấy giá trị cũ của x cộng y, rồi ghi kết quả mới trở lại biến x.
💻 Phòng thực hành Python
Nhiệm vụ: Chạy mã mẫu, sau đó đổi bán kính để quan sát chu vi và diện tích thay đổi. Bộ chạy được cô lập, không truy cập tệp hoặc mạng từ mã học sinh.
Đang tải Python… Chưa chạy
Kết quả
Kết quả sẽ xuất hiện tại đây.
Nếu Python không tải được, em vẫn có thể đọc mã và tự tính: với R = 4.5, chu vi = 28.26; diện tích = 63.585.
✅ Luyện tập 5 câu
Câu 1/5Điểm: 0
Câu 1. Tên biến nào hợp lệ trong Python?
Chọn một đáp án để nhận phản hồi ngay.
0/5
📝 Bài tập và thực hành
Hoàn thành các bài 17.1–17.12 dưới đây. Em có thể nhập lời giải trực tiếp vào từng ô.
17.1. Tên biến hợp lệ
Các tên biến nào dưới đây là hợp lệ trong Python?
17.2. Kiểu dữ liệu và giá trị
Em hãy cho biết kiểu dữ liệu và giá trị của biến c trong các câu lệnh sau:
| a) | b) | c) | d) |
|---|---|---|---|
| >>> a = 5.5 >>> b = 4 >>> c = a - b | >>> a = 5 >>> b = 4 >>> c = a - b | >>> a = 2.5 >>> b = 4 >>> c = a*b | >>> a = 2 >>> b = 4 >>> c = b/a |
17.3. Theo dấu hai biến
Sau các lệnh dưới đây, các biến a, b nhận giá trị bao nhiêu?
>>> a, b = 2, 3 >>> a, b = a + b, a - b
17.4. Gán đồng thời với số và xâu
Sau các lệnh dưới đây, các biến a, b có giá trị như thế nào?
>>> a, b = 2, "OK" >>> a, b = 3*a, a*b
17.5. Gán lần lượt với số và xâu
Sau các lệnh dưới đây, các biến a, b có giá trị như thế nào?
>>> a, b = 2, "OK" >>> a = 2*a >>> b = a*b
17.6. Tính giá trị biểu thức
Em hãy viết các lệnh gán cho x, y giá trị tương ứng là 2 và 3.1, sau đó tính giá trị của biểu thức:
[(x² + y² − xy)(x² + y² − 2y)]0.5
17.7. Tính tiền thiệp mừng
Em hãy viết các câu lệnh tương ứng trong Python để tính số tiền (sotien) cần thanh toán khi mua một số thiệp mừng năm mới (kí hiệu là soluong) với đơn giá một thiệp là dongia đồng.
17.8. Vận dụng tính tiền
Giả sử trong Câu 17.7 đơn giá một thiệp mừng năm mới là 8 500 đồng, số lượng thiệp bạn Lan mua là 15 thiệp. Hãy viết các câu lệnh tương ứng trong Python để tính và in ra màn hình số tiền bạn Lan cần thanh toán.
17.9. Công thức diện tích hình thang
Hai bạn Bắc và Nam được yêu cầu viết công thức tính diện tích hình thang trong Python theo mấy câu thơ sau: “Muốn tìm diện tích hình thang/Đáy trên, đáy dưới ta mang cộng vào/Rồi đem nhân với chiều cao/Chia đôi lấy nửa thế nào cũng ra”. Kết quả như sau:
| Bắc | Nam |
|---|---|
| S = (a + b)*h/2 | S_hinhthang = (day_tren + day_duoi)*chieucao/2 |
Cô giáo khen cả hai bạn làm đúng. Tuy nhiên, cô khuyến cáo nên viết như bạn Nam. Vì sao?
17.10. Xác định lỗi
Hãy xác định các lỗi có thể có trong đoạn chương trình sau:
| STT | Câu lệnh |
|---|---|
| 1 | a = 2.5 |
| 2 | b = a*b |
| 3 | b = 3 |
| 4 | c = "a*b" |
| 5 | a = a - b*c |
17.11. Đổi giá trị hai biến
Trong bài tập lập trình yêu cầu đổi giá trị của hai biến x, y được cho trước, hai bạn Bình và An đã làm như sau:
| STT | Bình | An |
|---|---|---|
| 1 | x = y | z = x |
| 2 | y = x | x = y |
| 3 | y = z |
Theo em, bạn nào làm đúng, bạn nào làm sai? Vì sao?
17.12. Đổi giây
Viết chương trình thực hiện việc đổi số giây ss cho trước (ví dụ ss = 684500) sang số ngày, giờ, phút, giây; in kết quả ra màn hình.
🏁 Tổng kết
Biến
Tên vùng nhớ chứa giá trị có thể thay đổi.
Lệnh gán
biến = biểu thức; tính bên phải trước.
Tên biến
Đúng quy tắc, có ý nghĩa, không trùng từ khóa.
Phép toán
Số: + - * / // % **; xâu: +, *.
Điểm luyện tập: 0/5
🧑🏫 Công cụ giáo viên
Nhập danh sách tên, mỗi dòng một học sinh. Nút quay chọn ngẫu nhiên, không lặp cho đến khi đặt lại.
Chưa chọn học sinh.